Mag je vragen wat je collega verdient? Dit geeft de wet loontransparantie je

Bij de koffieautomaat laat een collega vallen wat ze verdient. Jullie doen vrijwel hetzelfde werk, alleen heet haar functie anders, en het bedrag ligt een stuk hoger dan het jouwe. Je vraagt je af wat de anderen in jouw soort functie eigenlijk krijgen. Of je dat mag vragen, en aan wie, weet je niet.

Straks mag dat, en je werkgever moet dan antwoorden. Het wetsvoorstel loontransparantie (Kamerstuk 36 949) geeft elke werknemer het recht om op te vragen wat collega's in gelijk of gelijkwaardig werk gemiddeld verdienen, uitgesplitst naar man en vrouw. Over die wet wordt vooral geschreven voor werkgevers, over wat zij moeten regelen. Dit artikel is voor de mensen die het recht gaan gebruiken: wat je precies kunt opvragen, wat je er niet mee krijgt, wanneer het ingaat en hoe je de vraag stelt.

Wat je kunt opvragen

Het wetsvoorstel voegt een artikel 10b toe aan de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Lid 1 heeft het over "informatie over de naar geslacht uitgesplitste gemiddelde loonniveaus voor categorieën van werknemers die gelijke of gelijkwaardige arbeid verrichten". In gewone taal: je vraagt wat de groep waar jij bij hoort gemiddeld verdient, apart voor de mannen en voor de vrouwen in die groep.

Daarnaast kun je je eigen loonniveau opvragen en de criteria waarop je beloning en je loonontwikkeling zijn gebaseerd. Die drie horen bij elkaar. De gemiddelden laten zien of er een verschil is, en met de criteria ernaast kun je beoordelen of dat verschil ergens op berust.

Het recht geldt bij elke werkgever, hoe klein ook. De verplichting om over loonkloven te rapporteren begint pas bij honderd werknemers, maar dat is een andere plicht. Werk je bij een bedrijf met twaalf mensen, dan mag je de vraag net zo goed stellen. Ook uitzendkrachten vallen eronder.

Wat je er niet mee krijgt

Het salaris van een individuele collega staat nergens in het antwoord. Je krijgt gemiddelden per categorie, en dat is ook de bedoeling: de wet wil zichtbaar maken of mannen en vrouwen in vergelijkbaar werk gelijk betaald worden.

Belangrijker is de vraag wie bepaalt welke collega's in jouw categorie zitten. Dat doet je werkgever. Hij moet de indeling baseren op objectieve, sekseneutrale criteria, en de ondernemingsraad krijgt instemmingsrecht op die indeling. Het wetsvoorstel breidt artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden daarvoor uit. Zit de functie van je collega in een andere categorie dan de jouwe, dan valt zij buiten het gemiddelde dat jij te zien krijgt.

Daarom loont het om vooraf te weten of jullie werk gelijkwaardig is. Een andere functietitel zegt daar weinig over, en dezelfde loonschaal ook niet. Hoe je dat beoordeelt, staat in doe ik gelijkwaardig werk als mijn collega?

Wanneer het ingaat

Nog niet. De Europese richtlijn waar deze wet op rust (2023/970) had op 7 juni 2026 in Nederlandse wetgeving moeten staan, en die datum is gemist. De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel op 7 december 2026 en 11 januari 2027, daarna gaat het naar de Eerste Kamer. Het kabinet mikte op 1 januari 2027. Met dit schema verwachten vakmedia een latere datum in 2027. Er komt geen algemene overgangsperiode: op de dag dat de wet ingaat, geldt het recht meteen.

Tot die tijd mag je de vraag stellen, maar hoeft je werkgever niet te antwoorden. Dat is geen reden om te wachten. Uit trendonderzoek van NIRPA, de beroepsvereniging van salarisprofessionals, bleek dat meer dan de helft nog niet met de voorbereiding op deze wet bezig is. Een vriendelijk verzoek nu geeft je werkgever een aanleiding om te beginnen, en jou een datum waarop je het netjes hebt gevraagd.

Hoe je de vraag stelt

Stel de vraag schriftelijk, bij voorkeur per e-mail aan HR of aan je leidinggevende. Dan staat vast wanneer je hem hebt gesteld. Zodra de wet geldt, heeft je werkgever twee maanden om te antwoorden. Krijg je cijfers die je niet begrijpt, dan kun je om verduidelijking vragen. De richtlijn geeft je recht op een onderbouwd antwoord.

Vraag om gemiddelden en zeg dat er ook bij. Wie de indruk wekt dat hij het salaris van een specifieke collega wil weten, krijgt eerder een afwijzing dan informatie.

Twee dingen die je verder moet weten. De richtlijn verplicht je werkgever om alle werknemers elk jaar op dit recht te wijzen, dus zodra de wet geldt, hoor je er als het goed is vanzelf over. En een geheimhoudingsbeding in je contract mag je niet beletten je eigen salaris te delen als het gaat om gelijke beloning. Dat staat in artikel 7 lid 5 van de richtlijn.

Als het antwoord een verschil laat zien

Stel dat de vrouwen in jouw categorie gemiddeld duidelijk minder verdienen dan de mannen, of andersom. Dan is de volgende stap de vraag waar dat verschil vandaan komt. Soms is het uit te leggen, bijvoorbeeld doordat de ene groep gemiddeld veel langer in dienst is. Soms niet. Werkgevers met honderd of meer werknemers moeten over verschillen vanaf vijf procent die ze niet kunnen verklaren een gezamenlijke beoordeling doen met de ondernemingsraad.

Wil je weten hoe je salaris zich verhoudt tot de markt buiten je eigen werkgever, dan geeft de gratis salarischeck daar een onderbouwd beeld van. Loopt het echt vast, praat dan met je ondernemingsraad, je vakbond of een arbeidsjurist. Dit artikel is uitleg met bronverwijzing, geen juridisch advies.

De kern

Met de wet loontransparantie krijg je het recht om te vragen wat collega's in gelijk of gelijkwaardig werk gemiddeld verdienen, per man en vrouw, plus je eigen loonniveau en de criteria erachter. Individuele salarissen krijg je niet, en welke collega's in jouw categorie vallen, bepaalt je werkgever. Het recht geldt naar verwachting vanaf 2027. Vragen kan nu al.